ذکر روزهای هفته تاریخ روز
آخرین اخبار
کد مطلب: 13201
گزارش ويژه/ چرا وزير علوم استيضاح مي شود؟
سياسي‌کاري در وزارت علوم و سقوط دو پله‌اي ايران در توليد علم
تاریخ انتشار : 1393/05/25 08:34:35
نمایش : 774
اصحاب دانشگاه و نمايندگان مجلس نگرانند که تکرار سياسي کاري هاي دوران اصلاحات در دانشگاه ها، رکود علمي آن دوران را تکرار و روند رشد علمي کشور را مختل کند؛ سقوط 2 پله اي جايگاه ايران در توليد علم، بر ميزان نگراني ها افزوده است.

به گزارش زنگ خبر به نقل از فارس، «سالهاي سال با رهنمودهاي رهبر معظم انقلاب و توصيه‌هاي وي فضاي دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها به سمت تحول علمي پيش رفته و به جايگاه قابل قبول در دنياي جديد رسيده است. امروز نبايد بگذاريم مانند دوره اصلاحات جريان‌هاي جديد و بازي‌هاي سياسي در دانشگاه‌ها باب شود.»

اين گفته دکتر ابراهيم کلانتري عضو هيئت علمي دانشگاه تهران، دغدغه بسياري از اصحاب دانشگاه و البته نمايندگان ملت نيز هست. گفته مي شود شکايت هاي متعدد اعضاي هيئت علمي دانشگاه ها از گرايش سيستم دانشگاهي به سمت سياسي شدن و فاصله گرفتن از پيشرفت علمي، يکي از اصلي ترين دلايل استيضاح آقاي فرجي دانا وزير علوم، تحقيقات و فناوري است. دکتر عبدالحميد نقره کار عضو هيئت علمي دانشگاه علم و صنعت معتقد است: «يکي از عجيب‌ترين اقداماتي که جامعه دانشگاهي توقع آن را نداشت تصميمي بود که براي وزارت علوم گرفته شد و اين وزارتخانه کاملا به يک جناح سياسي واگذار شد. برهمين اساس تصميمات و اقداماتي که در اين وزارتخانه گرفته مي‌شود کاملا جناحي است و دغدغه‌هاي علمي و ارتقاي فرهنگي دانشگاه‌ها در آن ديده نمي‌شود».

بسياري وضعيت دانشگاه ها در يک سال اخير را به دوران اصلاحات تشبيه مي کنند. در آن دوران تيمي که با صدارت دکتر مصطفي معين در وزارت علوم مستقر شد، چون نگاهي سياسي به دانشگاه داشت و اساسا دانشگاه و دانشجو را ذيل جريانات سياسي تعريف مي کرد، مشکلات متعددي بر سر راه پيشرفت علمي کشور به وجود آورد.

 حاشيه‌سازي‌هاي سياسي و صنفي، تلاش براي استفاده از جريانات دانشجويي به عنوان پياده نظام جريان برانداز، عدم سياست گذاري متناسب با راهبردهاي نظام جمهوري اسلامي در حوزه علم و فناوري، همه ناشي از باورهاي غلط تيم مذکور درباره علم و دانشگاه بود. دکتر محمدرضا مرندي عضو شوراي مرکزي کانون دانشگاهيان کشور مي گويد «ما تجربه تاريکي را در دوران اصلاحات داشته‌ايم که دانشگاه‌ها به مراکز بحران‌آفرين تبديل شده بودند که توسعه علمي کشور را نيز مخدوش مي‌کرد و اين نگراني ما در مديريت جديد وزارت علوم نيز وجود دارد».

در سال‌هاي پس از اصلاحات، رشد علمي کشور شتاب قابل توجهي گرفت. دست آوردهاي گوناگون علمي توسط دانشجويان ايراني پي در پي خبرساز مي شد. يک پاي ثابت همه پيشرفت هاي چشمگير کشور در صنايع فضايي و ماهواره‌ها، فناوري هسته اي، علوم نانو، رباتيک و... دانشجويان دانشگاه‌هاي کشور بودند. اين دستاوردها در سال هاي پاياني دولت گذشته، در رتبه بندي‌هاي علمي جهاني نيز خود را نشان داد و کشورمان رتبه نخست جهان در سرعت رشد علمي را کسب کرد.

نمودار زير که از سايت رسمي اسکوپوس(Scopus) اخذ شده، وضعيت علم در سال هاي اسفبار اصلاحات و همچنين رشد شتابان علمي ايران پس از توقف سياسي کاري هاي دولت اصلاحات در دانشگاه‌ها را نشان مي‌دهد: 

نمودار زير نيز به ما مي گويد ميزان توليد علم در بازه‌ زماني 2010-2012 نسبت به دوره‌ نخست (1998-2000)، رشدي 1600 درصدي را تجربه کرده است.

اما اين رشد شتابان علمي طي يک سال اخير و پس از روي کار آمدن تيم جديد مديريتي نه تنها افزايش نيافت، بلکه با رشد منفي نيز همراه شد.

در سال 2012 کشورمان 40 هزار و 104 مقاله در اسکوپوس نمايه کرده و 1.6 درصد توليد علم دنيا را به خود اختصاص داد. اما دقت در نمودار نخست نشان مي دهد که در سال 2013 که نيمي از آن تحت مديريت تيم کنوني بوده، ايران با کاهش بيش از 1000 مقاله نسبت به سال 2012، 39 هزار و 99 مقاله نمايه کرد و سهمش از توليد علم دنيا نيز به 1.5 درصد کاهش يافت.

گزارش هايي که منتشر شده حاکي از آن است که اساسا مسيري که وزارت علوم در يک سال اخير طي کرده، مسير پيشرفت علمي نيست. بر اساس يک گزارش، بحث طرح‌هاي کلان ملي در سال‌هاي گذشته در دانشگاه‌ها مطرح شد و با وجود کمبود هزينه، اجراي اين طرح‌ها پيشرفت مناسبي را طي مي‌کرد، اما به يکباره 47 طرح کلان در آخرين جلسه شوراي عتف (علوم، تحقيات و فناوري) به 8 طرح کاهش يافت.

نهايتا اين روند باعث شد ايران که به جايگاه 15 جهان در توليد علم دست يافته بود، دو پله سقوط کرده و در رتبه 17 قرار گيرد. 13 ارديبهشت 93 بود که دکتر جعفر مهراد سرپرست پايگاه استنادي علوم جهان اسلام (ISC) از تنزل رتبه علمي ايران در پايگاه استنادي اسکوپوس به رتبه 17 و پيشي گرفتن تايوان و فدراسيون روسيه از ايران خبرداد و گفت: «اين موضوع بايد از سوي مقامات مسوول در آموزش عالي و تحقيقات علمي مورد کنکاش قرار گيرد».

پس از انتشار اين خبر، مسئولان وزارت علوم دولت يازدهم علت اين افت را نيز به «تحريم ها»‌ ربط دادند. دکتر وحيد احمدي معاون پژوهش و فناوري وزارت علوم به رسانه‌ها گفت «برخي از مجلات معتبر علمي از انتشار مقالات علمي محققان ايراني امتناع مي‌کنند».

طي يک سال گذشته، هر چند دستگاه هاي متناظر وزارت علوم چون وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکي به رشد علمي خود ادامه داده و پيشرفت هاي قابل توجهي نيز کسب کرده اند، عمده توان وزارت علوم اما صرف مسائلي چون «انتخابات‌بازي» درباره رئيسان دانشگاه‌ها شده و غلبه نگاه سياسي، باعث شده چندين دانشگاه بزرگ و مطرح کشور، همچنان با سرپرست اداره شوند. تزلزل در نظام سياستگذاري و فقدان شرايط لازم براي برنامه ريزي بلند مدت، رنج دردناک سيستم مديريتي دانشگاه هاي کشور بوده است. دکتر مرندي مي گويد «ما در بحث پيشرفت علمي نياز به آرامش داريم و اگر دانشگاه‌هاي ما که اصلي‌ترين مرکز توليد علم هستند آرامش نداشته باشند ما به پيشرفت علمي نخواهيم رسيد، به همين خاطر مسائل نبايد در فضاي غيرعلمي پيش رود».

نمايندگاني که سال گذشته با 159 راي موافق، به آقاي دکتر فرجي دانا راي اعتماد دادند، پيش از معرفي ايشان به مجلس، با مطرح شدن نام هايي چون جعفر ميلي منفرد و جعفر توفيقي براي تصدي وزارت علوم، پيغام دادند که اين وزارتخانه جاي سياست‌بازي و فتنه‌انگيزي نيست و حجت الاسلام روحاني بايد فرد معتدلي را معرفي کند، اما ديري نپائيد که هر دو فرد مذکور، با احکام دکتر فرجي دانا، به پست هاي کليدي در وزارت علوم رسيدند. نه فقط آنها، که افراد متعددي با سوابق مشابه به کرسي‌هاي مهم اين وزارتخانه تکيه زدند. 

نمايندگان مجلس پيش از کليد زدن طرح استيضاح، فرصت يک ماهه اي نيز به وزير علوم دادند تا اصلاحاتي را درباره موارد استيضاح انجام دهد. انتشار اخباري مبني بر احتمال انصراف استيضاح کنندگان در روزهاي نخست فرصت يک ماهه، نشان داد نگاه نمايندگان به موضوع وزارت علوم، جناحي نيست، اما شنبه گذشته پس از نشست مشترک با وزير علوم، علي اصغر زارعي عضو تيم چهارنفره منتخب استيضاح کنندگان گفت «عليرغم انجام اقدامات اوليه، اقدام عملي خاصي براي انجام اصلاحات و رفع دغدغه‌ها صورت نگرفته است».

در روزهاي اخير، اتفاقات زيادي در فضاي رسانه اي کشور رخ داده است. رسانه هاي حامي مديريت فعلي، درباره آنچه «تخلفات مديريت قبلي وزارت علوم» مي خوانند، به تعبير خود افشاگري کرده اند. برخي مديران وزارت علوم نيز اتهاماتي را به نمايندگان زده و انگيزه آنان را از استيضاح، باج خواهي و «پيوستن به ترکيب هيئت اجرايي» دانشگاهشان خوانده اند. 

دکتر رضا فرجي دانا چهارشنبه هفته جاري براي اخذ راي اعتماد مجدد از نمايندگان ملت، به صحن علني مجلس خواهد رفت. 

انتهاي پيام/

 
 
 
ارسال کننده
ایمیل
متن